Recepten met vlierbessen


OPMERKINGEN VOORAF


- Knip de hele schermen met vlierbessen van de struiken; leg ze in een open bak of mand, niet proppen, luchtig op elkaar leggen.
Doe ze in een bak met ruim water om ze te verlossen van beestjes en andere ongerechtigheden, pluk dan eerst de slechte (onrijpe, overrijpe) bessen weg uit de schermen en ris vervolgens de goede bessen van de takjes. In een vergiet overdoen, even onder stromend water afspoelen en dan zijn ze klaar voor verwerking.
Let op: niet eerst de bessen rissen en ze vervolgens uitgebreid gaan wassen; dat geeft veel te veel sapverlies.
- Heb je voor het recept alleen het sap van de bessen nodig, dan is het helemaal niet erg als er nog een takje tussen de bessen zit; dat wordt er wel uitgezeefd. Gebruik je in het recept de hele bessen, wees dan zorgvuldig bij het rissen of controleer ze extra voor ze de pan ingaan.
- Geplukte bessen zo gauw mogelijk, in elk geval binnen 24 uur, verwerken: de kwaliteit van de bessen gaat namelijk snel achteruit.
- Een keuken is geen laboratorium, de ene vlierbes is rijper dan de andere, de ene citroen bevat meer sap dan de andere, de ene keer pruttelt de inhoud van de pan wat harder dan de andere, enzovoort ... Waarmee ik maar wil aangeven dat de onderstaande recepten een handvat zijn, een indicatie om tot een bepaald resultaat te komen. Gebruik je gezonde verstand!
- Ideaal voor sap is, volgens de boekjes, om de bessen een hele nacht uit te laten lekken in een zeer grote zeef of filter. Ik heb daar niet de ruimte voor, doe de bessen in een gewone zeef en plet wat met een houten lepel om er toch in 5 à 10 minuten zoveel mogelijk sap uit te persen; bevalt me prima. Ik vraag me dan ook af hoe hoog het extra rendement is van een hele nacht laten staan.
Een roerzeef lijkt me handig: heb er helaas nog geen op de kop weten te tikken die én redelijk geprijsd is én er nog goed uitziet én niet alleen maar een grove zeef heeft; staat op mijn verlanglijstje.
- Roeren met een houten lepel! (Die donkerrood gaat worden ...)
- Zelf zeg ik nooit dat iets mislukt is: als ik van plan ben jam te maken en het wordt te dun naar m'n zin, dan noem ik het saus; als ik saus wil maken en het wordt te dik, dan noem ik het jam.
- De ervaring heeft me geleerd dat ik uiteindelijk vaak tóch nog weer dingen wijzig aan inmaakrecepten zoals de onderstaande; dat weet ik pas nadat ik ze een aantal keren gegeten/gedronken heb. In voorkomende gevallen geef ik deze wijzigingen t.z.t. bij het recept aan.
- De houdbaarheid van de inmaaksels moet ik schatten, omdat bij ons nooit iets lang staat. Ik schat echter niet in het wilde weg, kijk altijd of ik er iets over kan vinden en schat eerder een te korte bewaarperiode dan een te lange. Voor een goede houdbaarheid is sowieso van belang dat je met schoon materiaal werkt, de potten en flessen goed afsluit en ze koel en donker opbergt.




UIT EIGEN KEUKEN/ERVARING
Zelf bereid, al dan niet aan de hand van bestaande recepten, (aangepast) naar eigen smaak en inzicht.

UIT DE BOEKENKAST en van elders
Zodra ik met een recept geëxperimenteerd heb komt het ook onder 'Uit eigen keuken', aangepast naar mijn eigen smaak en inzicht.
Het kan enige tijd duren voordat een recept 'verhuist', omdat er inmaaksels bij zijn die pas na verloop van tijd geconsumeerd (kunnen) worden.

'OUDE' RECEPTEN
Té leuk om niet te vermelden.



UIT EIGEN KEUKEN/ERVARING

'alcoholische' vlierbessen | vlierbessen-appelchutney | vlierbessen-appeljam | vlierbessenazijn | vlierbessengelei | vlierbessenketchup | vlierbessenmoes | vlierbessensiroop


'ALCOHOLISCHE' VLIERBESSEN

Ik heb diverse alcoholische versnaperingen gemaakt met de vlierbes. Helaas wisten we als gevolg van onze verhuizing eind oktober 2005 (dus ná de inmaak) niet meer precies wat wat was (ik kon het wel onthouden, etiketjes waren niet nodig ...), maar eigenlijk doet dat er ook niet toe. Wát er in de flessen zat smaakte allemaal heerlijk, alhoewel het ene drankje nóg lekkerder was dan het andere. De verschillen zaten 'm vooral in meer of minder zoet én in de bewerkelijkheid van bereiden.
Dit jaar, 2006, zal ik niet meer eigenwijs zijn en meteen etiketten op de flessen plakken.

Wel weet ik nog welke recepten ik als uitgangspunt genomen heb voor de verschillende dranken:
Vlierbessenbrandewijn - Vlierbessenjenever - Vlierbessenlikeur I - Vlierbessenlikeur III - Vlierbessenlikeur IV



VLIERBESSEN-APPELCHUTNEY

  • 850 gram gewassen, geriste, afgespoelde vlierbessen
  • 3 dikke appels (bijvoorbeeld Jonagold of goudrenetten), geschild en in stukjes gesneden
  • 2 dikke uien, gepeld en in stukjes gesneden
  • 200 gram kristalsuiker
  • 3 dl blanke natuurazijn
  • 1 theelepel kaneel (of een kaneelstokje, verwijderen voor de chutney in de potten gaat)
  • 1 theelepel gemberpoeder (djahé)
  • 1 theelepel cayennepeper
  • 1 theelepel pimentpoeder (of een paar gekneusde pimentbessen)
Alle ingrediënten tegelijkertijd in een ruime pan doen en al roerend zachtjes aan de kook brengen.
Net zolang laten pruttelen tot de substantie voldoende ingedikt is (half uurtje, of naar eigen smaak en inzicht) en er compôte-achtig uitziet (zoals appel-abrikozencompôte van HAK, zeg maar).
De massa overdoen in met heet water omgespoelde potten en deze direct afsluiten. De potten eerst een kwartiertje op de kop zetten, daarna mogen ze weer rechtop (dit om te zorgen dat de lucht uit de jam ontsnapt).
Koel en donker opslaan. Enkele maanden houdbaar.

Gebruik
Na 2 à 3 weken pas aan de chutney beginnen, al is het moeilijk om zo lang te wachten.
Lekker bij o.a. varkensvlees (hamlappen), gekookte ham, kipfilet, vis. En bij wild, volgens de boekjes, maar dat kan ik niet bevestigen omdat ik geen wild eet.



VLIERBESSEN-APPELJAM

  • vlierbessen
  • appels (bijvoorbeeld Jonagold of goudrenetten)
  • citroenen
  • geleisuiker
De vlierbessen wassen, rissen, afspoelen en met aanhangend water in een ruime pan doen.
Aan de kook brengen en onder af en toe roeren zachtjes laten koken tot je ziet dat zich niet méér sap vormt (10-15 minuten).
De inhoud van de pan in een zeef doen en het sap opvangen. Wat in de zeef achterblijft wegdoen.
De hoeveelheid sap afmeten in een maatbeker, onthouden of opschrijven hoeveel het is!, en het sap terugdoen in de schone pan.
Ik heb op 750 ml sap 3 heel dikke appels genomen, maar je kunt ook kiezen voor een andere verhouding. De appels schillen en in kleine stukjes snijden; wil je geen stukjes appel in de jam, rasp ze dan. De appelstukjes wegen en het gewicht optellen bij de hoeveelheid sap. (Kan natuurlijk niet: een vochtmaat en een gewichtmaat bij elkaar optellen, maar in dit geval gaat het prima!) Ik had 750 ml sap + (heel toevallig) 750 gram appels = 1.500 gram in totaal.
Appelstukjes bij het sap in de pan doen, het sap van 2 citroenen toevoegen en evenveel geleisuiker erbij doen als de opgetelde hoeveelheid sap en appels - in mijn geval dus 1.500 gram.
Aan de kook brengen en ruim vijf minuten flink door laten koken, tot je aan de houten lepel 'voelt' dat het mengsel dikker wordt*. Schuim de jam zonodig af met een schuimspaan.
De massa overdoen in met heet water omgespoelde potten en deze direct afsluiten. De potten eerst een kwartiertje op de kop zetten, daarna mogen ze weer rechtop (dit om te zorgen dat de lucht uit de jam ontsnapt).
Koel en donker opslaan. Enkele maanden houdbaar, volgens de website van Van Gilse zelfs 6 maanden.

* Maak je niet ongerust als je niets voelt veranderen, zoals ik de eerste keer deed met het maken van gelei. De gelei zat al uren in de potten en bleef dun en vloeibaar. Ik geloofde er haast niet meer in, maar de volgende ochtend was het toch precies de juiste geleisubstantie geworden. Geduld is een schone zaak.

Gebruik
Op de boterham, crackers of knäckebröt, in de yoghurt of vla, op of in gebak.



VLIERBESSENAZIJN

Deze is lekker! Bijvoorbeeld over een salade van beetgaar gekookte versie sperziebonen met heel kort geblancheerde uienringen; minstens een uur de smaak in laten trekken en voor het serveren nog even omscheppen. Over 'gewone' sla smaakt ie trouwens ook prima.



VLIERBESSENGELEI

De bessen in een ruime pan doen en op het vuur zetten zonder water toe te voegen. In het begin goed roeren, ze mogen niet aanbranden; het eerste sap loopt er al gauw uit en dan is het aanbrandgevaar voorbij. De bessen zachtjes laten koken tot de hoeveelheid sap niet meer groter wordt.
De inhoud van de pan (in gedeeltes) zeven; het sap uiteraard opvangen, de 'prut' weggooien. (Filtreren door een koffiefilter kan ook, maar gaat erg langzaam, een zeef voldoet prima.) Als je er de tijd voor hebt én de ruimte om de boel te laten staan, laat dan de bessen een hele nacht uitlekken (theedoek erover leggen i.v.m. de aantrekkingskracht op vliegjes) om meer sap te verkrijgen; in mijn geval kon dat niet, ik heb de bessen hooguit een kwartier uit laten lekken en nu en dan even met een houten lepel op de prut gedrukt om er nog wat extra sap uit te persen.
Het sap afmeten en terugdoen in de lege, schone, pan.
Geleisuiker afwegen: per 100 ml sap neem je 100 gram geleisuiker.
Twee of drie citroenen uitpersen.
Geleisuiker en het sap van de citroenen bij het bessensap in de pan doen en aan de kook brengen; blijven roeren tot de suiker is opgelost. Een minuut of tien laten doorkoken en vervolgens de gelei (die nog geen gelei is, maar nog vrij dun) overgieten in goed schoongemaakte potten en deze meteen afsluiten.

Ik had mijn potten 's middags om een uur of vier gevuld en tegen middernacht, toen ze afgekoeld waren en in de koelkast konden, was het nog steeds geen gelei. Ik had er een hard hoofd in, maar het bleek allemaal toch nog goed te komen. De volgende ochtend was de gelei perfect: qua substantie én - minstens zo belangrijk - qua smaak. Zie afbeelding.

Gebruik
Als toetje, met ongezoete slagroom of met crème fraîche, of bij een puddinkje of ijs. De gelei schijnt ook prima te smaken bij varkensvlees en wildgerechten, maar zelf zou ik daarbij eerder kiezen voor een chutney.



VLIERBESSENKETCHUP

Deze heb ik gemaakt en ik doe het niet weer: het duurt een eeuwigheid en je houdt vrijwel niets over. Zonde van de hoeveelheid vlierbessen die erin gaat, daar maak ik liever iets anders van. Maar goed, smaken verschillen!



VLIERBESSENMOES

Deze is een aanrader voor wie niet zo'n liefhebber van zoet is.



VLIERBESSENSIROOP

  • vlierbessen
  • kristalsuiker
De vlierbessen wassen, rissen, afspoelen en met aanhangend water in een ruime pan doen.
Aan de kook brengen en onder af en toe roeren zachtjes laten koken tot je ziet dat zich niet méér sap vormt (10-15 minuten).
De inhoud van de pan in een zeef doen en het sap opvangen. Wat in de zeef achterblijft wegdoen.
De hoeveelheid sap afmeten in een maatbeker, het sap terugdoen in de schone pan en er voor elke 100 ml sap 100 gram suiker aan toevoegen.
De pan weer op het vuur zetten en het mengsel van sap en suiker al roerend verwarmen. De siroop is klaar als de suiker geheel opgelost is.
Overdoen in met heet water omgespoelde flessen en deze direct afsluiten.
Koel en donker opslaan. Enkele maanden houdbaar.

Gebruik
Als limonadesiroop. Bijvoorbeeld: aanlengen met water, naar keuze koud of heet, of bronwater met of zonder bubbels; in yoghurt of vla; over ijs en pudding; op pannenkoeken.




UIT DE BOEKENKAST en van elders

vlierbessen-azijn | vlierbessen-bramenjam | vlierbessen-bramensap | vlierbessenbrandewijn | vlierbessenglühwein | vlierbessenjenever | vlierbessenkappertjes | vlierbessenketchup | vlierbessenlikeur I | vlierbessenlikeur II | vlierbessenlikeur III | vlierbessenlikeur IV | vlierbessenmoes | vlierbessenolie | vlierbessenslaapdrankje I | vlierbessenslaapdrankje II | vlierbessensoep I | vlierbessensoep II | vlierbessentaart | vlierbessenwijn


VLIERBESSENAZIJN

  • 3 pond vlierbessen
  • 1.1/2 liter wijnazijn
  • 350 gram suiker per 600 ml vloeistof
Doe de bessen met de azijn in een pan en stamp ze goed fijn. 7 dagen laten trekken; af en toe even roeren.
Filteren en het fruit weggooien. Meet de vloeistof en voeg suiker toe naar bovenvermelde verhouding.
Laat 10 minuten koken. Afschuimen en warm overgieten in flessen. Hermetisch afsluiten.

Bron: Vlier in de fles, ISBN 9045004267



VLIERBESSEN-BRAMENJAM

  • 1 kg vlierbessen
  • 1 kg bramen
  • 2.1/2 dl water
  • 1.1/2 kg suiker
Maak de vlierbessen schoon en zet ze met water op. Kook ze tot ze helemaal zacht zijn. Wrijf de vlierbessen door een zeef om de pitten kwijt te raken.
Doe de moes in een schone pan en voeg daar de nog ongekookte bramen bij. Kook deze in de vlierbessenmoes tot ze zacht zijn en doe er de suiker bij. Roer tot de suiker is opgelost en kook snel in tot jamdikte; schuim de jam af en giet hem in hete potten.

Bron: In pot en fles, ISBN 9010046656



VLIERBESSEN-BRAMENSAP

Wie van de smaak van bramen houdt (ikke dus ..., maar de bramen in de tuin zijn op en die in het wild nog niet rijp) moet dit recept meteen proberen! In plaats van bramen kun je afhankelijk van je smaak en het jaargetijde ook andere bessen gebruiken.

  • 1.1/2 kg vlierbessen
  • 1.1/2 kg bramen
  • 1 liter niet-koolzuurhoudend mineraalwater
  • bruine suiker (hoeveelheid naar smaak)
Opmerking Annabee:
Mij is niet duidelijk wat voor suiker hier bedoeld wordt; ik zou zelf voor rietsuiker kiezen en bijvoorbeeld niet voor basterdsuiker, die licht stroperig is.

De vers geplukte vlierbessen uitzoeken, van steeltjes ontdoen en goed afspoelen, de bramen eveneens goed afspoelen. Bessen en bramen in het mineraalwater in een pan doen, aan de kook brengen en laten pruttelen tot ze zacht zijn.
De vruchtenbrij zeven en het opgevangen sap met de suiker op smaak brengen.
Het sap terugdoen in de pan en nog vijf minuten opkoken. In schone flessen/potten overdoen en meteen goed afsluiten.

Om de hoeveelheid afweerstoffen in uw lichaam te verhogen, er een gewoonte van maken dagelijks een borrelglaasje van dit sap te nuttigen!

Bron: Natürlich gesund mit Holunder, ISBN 3310004147
Vertaling: annabee © 050904



VLIERBESSENBRANDEWIJN

Zie recept voor Vlierbessenjenever en vervang de jenever door brandewijn.

Let op: inmaakbrandewijn bevat 28% alcohol, is zoet en smaakt naar vanille; brandewijn bevat 35% alcohol en is neutraal van smaak. Een goede slijter verkoopt beide, ik zou zeggen: probeer ze beide!

Zie ook de recepten Vlierbessenlikeur III en Vlierbessenlikeur IV.

Bron: archief Annabee



VLIERBESSENGLÜHWEIN

  • 1 liter vlierbessensap
  • 1 liter rode wijn
  • 3 eetlepels suiker
  • 4 kruidnagels
  • 1 kaneelstokje
  • de geraspte schil van 1 onbespoten citroen
Het sap aan de kook brengen met suiker, kruidnagels, kaneelstokjes en citroenrasp. Een paar minuten zachtjes laten pruttelen en vervolgens filtreren of door een fijne zeef doen.
Het sap terugdoen in de pan en de wijn erbij gieten. Kort verhitten en heet serveren.

Opmerking Annabee:
Vries zelfgemaakt vlierbessensap in afgepaste porties in voor het maken van Glühwein, dat als verwarmende drank in de winter gedronken wordt, wanneer er geen verse vlierbessen beschikbaar zijn.

Bron: archief Annabee



VLIERBESSENJENEVER

  • geriste vlierbessen, 3 litermaten vol
  • 2 liter water
  • 1 kg kristalsuiker
  • 1/2 zakje vanillesuiker
  • 1 kaneelstokje
  • een paar kruidnagels (naar smaak)
  • eventueel een paar jeneverbessen (naar smaak)
  • 1/2 liter jonge jenever
De gewassen en geriste vlierbessen met het water opzetten en een half uur laten koken.
Filtreren, liefst door een doek, maar een fijne zeef voldoet ook prima.
Het opgevangen sap met suiker, vanillesuiker en specerijen aan de kook brengen, even laten doorkoken en zo nodig afschuimen. Nogmaals zeven en het sap laten afkoelen.
Het vlierbessensap vermengen met de jenever, in flessen overdoen, goed afsluiten en pas over 6 maanden (!) consumeren.

Opmerkingen Annabee:
- Wat het uiteindelijke alcoholpercentage van deze vlierbessenjenever is, weet ik niet. Als iemand daar iets meer over kan zeggen, hoor ik het graag!
- Ik heb het donkerbruine vermoeden dat er oorspronkelijk in dit recept spiritus gebruikt werd in plaats van jenever, zeker in arme gezinnen, die geen jenever konden betalen. Niet doen!!! Ik vermeld het slechts voor de volledigheid.

Bron: archief Annabee



VLIERBESSENKAPPERTJES

Als je graag kappertjes gebruikt in de keuken, probeer dan het volgende recept eens:
- Pluk in de nazomer (augustus/september) onrijpe, groene, vlierbessen. Ontdoe ze van hun steeltjes, verwijder de minder mooie bessen, was ze grondig en zet ze een nacht weg in water met zeezout.
- Giet de volgende ochtend de massa in een zeef en laat de bessen uitlekken.
- Vervolgens de bessen in een pan doen en in gezouten water met je favoriete kruiderij (bijvoorbeeld tijm) een minuut of vijf laten koken.
- Het water afgieten en de bessen overdoen in een goed afsluitbaar vat (of een pot) en er zoveel witte wijnazijn bij gieten tot ze onderstaan. Op een koele, donkere plek bewaren!
- Nu heb je altijd een smakelijke kappertjesvervanger bij de hand, die uitstekend past in/bij o.a. visgerechten met een room-mierikswortel-dillesaus.

Bron: Natürlich gesund mit Holunder, ISBN 3310004147
Vertaling: annabee © 050901



VLIERBESSENKETCHUP

  • 1,8 kg vlierbessen
  • 7 gram zout
  • 225 gram uien
  • 900 ml gekruide azijn of wijnazijn
  • 225 gram suiker
Doe de bessen en de azijn in een pan en kook tot al het sap eruit is gekookt. Zeven.
Doe het zout, de suiker en de uien bij het sap en kook 5 tot 10 minuten in.
Verwijder de uien en giet de saus over in goed uitgekookte potten of flessen.

Bron: Vlier in de fles, ISBN 9045004267



VLIERBESSENLIKEUR I

Een paar eetlepels gedroogde bessen worden in een fles gedaan en met goede, zuivere brandewijn overgoten. Dit geheel moet acht dagen in de zon staan en regelmatig worden geschud. Daarna wordt de alcohol afgegoten en gefilterd. Per liter vlier-essence voegt men ten slotte nog een half pond suiker toe en de likeur is klaar.

Bron: Gezondheid uit eigen tuin, ISBN 9061342058



VLIERBESSENLIKEUR II

Doe een hoeveelheid vlierbessen naar smaak in een fles en giet er cognac bij tot ze onderstaan.
6 weken laten staan.
De inhoud van de fles zeven door een fijne zeef of filtreren, de vloeistof opvangen en afmeten. Eenzelfde hoeveelheid rode wijn toevoegen. Per 100 ml 50 gram kristalsuiker toevoegen. 1 kaneelstokje en 5 kruidnagelen erbij doen (op 1.1/2 liter). Dit 15 minuten zachtjes laten koken.
In met heet water omgespoelde flessen overdoen en 4 weken laten staan voor gebruik.

Bron: archief Annabee



VLIERBESSENLIKEUR III

Kneus 350 gram vlierbessen en doe ze met 1/4 liter brandewijn, 2 stokjes kaneel en een kruidnagel in een ruime fles. Laat het geheel 2 weken trekken.
Kook dan anderhalf kopje suiker op in 1/4 liter water.
De afgekoelde suikeroplossing wordt aan de inhoud van de fles toegevoegd.
Zeef tenslotte de massa uit, doe de likeur in goed afgesloten flessen en laat dit verwarmende drankje enkele weken rijpen.

Bron: www.landleven.nl



VLIERBESSENLIKEUR IV

  • 150 gram vlierbessen
  • 100 gram suiker
  • 1 kaneelstokje
  • 1/4 liter inmaakbrandewijn
De vlierbessen wassen, rissen, nogmaals afspoelen en drogen (op keukenpapier leggen en met keukenpapier enigszins droogdeppen).
De bessen in een donkere fles of pot doen, samen met de suiker, het kaneelstokje en de inmaakbrandewijn. Zes weken laten trekken. Filtreren of zeven door een fijne zeef en overdoen in flessen.

Opmerking Annabee:
Voor een minder zoet drankje kun je de inmaakbrandewijn (die zoet is en naar vanille smaakt, 28%) vervangen door brandewijn (neutraal van smaak, 35%).

Bron: archief Annabee



VLIERBESSENMOES

  • 500 gram lichtzure appels
  • 2 kg vers geplukte vlierbessen
  • 1,3 kg vruchtensuiker
  • vers geperst sap van een onbespoten citroen
  • 1 theelepel gemberpoeder (djahé)
Opmerking Annabee:
Door het gebruik van vruchtensuiker smaakt deze moes minder zoet dan jam of gelei. Vruchtensuiker is prijzig: Albert Heijn verkoopt het van het merk Céréal voor plm. € 3,35 per 400 gram; bij Zenith, de natuurvoedingswinkel in het Sidhadorp in Lelystad, is het te koop van Natufood en dat kost € 3,19 per 500 gram. Omgerekend een verschil van € 2,00 per kilo! Verkooppunten van Natufoodproducten vind je op de website van Natudis.

De appels wassen, schillen, van het klokhuis ontdoen en in stukjes snijden. Schillen en klokhuizen bewaren!
De gewassen en geriste vlierbessen in een schaal vermengen met de appelstukjes en de vruchtensuiker en deze afgedekt een nacht in de koelkast zetten.
De appelschillen, het klokhuis en het citroensap met wat water in een pan doen, aan de kook brengen en laten koken tot ze zacht zijn. Door een zeef wrijven, opvangen en bij het vlierbessen-appelmengsel in de schaal doen. De massa vermengen en wederom een nacht in de koelkast zetten.
Vervolgens de inhoud van de schaal ongeveer een half uur in laten koken. Blijf roeren, er mag niets aanbranden!
Op smaak brengen met het gemberpoeder en direct, nog heet, overdoen in goed schoongemaakte potten. Meteen afsluiten. Koel bewaren.

Vlierbessenmoes kan op velerlei manieren gegeten worden, bijvoorbeeld op pannenkoeken of in muffins, of bij het ontbijt.

Bron: Natürlich gesund mit Holunder, ISBN 3310004147
Vertaling: annabee © 050907



VLIERBESSENOLIE

Een smakelijke, frisse salade wordt niet alleen met azijn, maar ook met olie aangemaakt. Ook hierbij kun je teruggrijpen op de vlierbes en er je eigen salade-olie van maken, zodat je er zeker van bent dat je een puur-natuurproduct gebruikt.

  • rijpe, verse vlierbessen (hoeveelheid naar behoefte)
Opmerking Annabee:
Ik heb dit recept nog niet getest, maar heb zo het gevoel dat je heel veel bessen nodig hebt voor uiteindelijk slechts een geringe hoeveelheid olie.

De vlierbessen rissen, wassen en uit laten lekken.
Vervolgens de bessen in een pan doen en een minuut of tien laten koken. (Nu en dan roeren, om aanbranden te voorkomen.)
Het bessensap door een schone doek in een kom laten lopen. Na een paar uren zet zich de olie naar boven af en kan deze er met een lepel voorzichtig afgeschept worden.
De vlierbessenolie in een schone, donkere, glazen fles overdoen en goed afgesloten op een koele, donkere plaats bewaren.

Vlierbessenolie kan ook gebruikt worden bij het braden/roerbakken van vlees, vis en/of groente. Houd er rekening mee, dat de olie een intense eigen smaak heeft. Spaarzaam gebruiken is het devies!

Bron: Natürlich gesund mit Holunder, ISBN 3310004147
Vertaling: annabee © 050904



VLIERBESSENSLAAPDRANKJE I

Een slaapdrankje kan men bereiden uit twee eetlepels vlierbessensap in 1/2 glas water.

Bron: Elseviers gids van wilde groenten, vruchten en kruiden, ISBN 9010024113



VLIERBESSENSLAAPDRANKJE II

Twee borrelglaasjes vlierbessensap zijn, aldus mijn bron, een probaat middel tegen slapeloosheid:

  • vers geplukte, rijpe vlierbessen
  • 250 gram suiker en 1/2 theelepel kaneelpoeder per kilo bessen
De bessen zorgvuldig uitzoeken, steeltjes verwijderen, wassen, uit laten lekken en door een zeef wrijven. Het ontstane vlierbessensap samen met de suiker en kaneel in een pan doen en onder voortdurend roeren ongeveer vijf minuten laten koken.
De vloeistof zo heet mogelijk in schone flessen overdoen en meteen goed afsluiten.

Bron: Natürlich gesund mit Holunder, ISBN 3310004147
Vertaling: annabee © 050904



VLIERBESSENSOEP I

  • 1/2 liter niet-koolzuurhoudend mineraalwater
  • 300 gram vlierbessen
  • 50 gram acacia-honing (of een andere bloemenhoning)
  • sap van 1 onbespoten citroen
  • 2 eetlepels slagroom
  • 2 eetlepels pistachenootjes
Mineraalwater, vlierbessen, honing en citroensap met de staafmixer of in de keukenmachine pureren. De puree overdoen in een pan en kort op laten koken.
De slagroom stijfslaan (eventueel met een klein beetje suiker).
De soep in voorverwarmde borden scheppen en daarover de slagroom en de nootjes verdelen.

Zo heet mogelijk serveren!
Vlierbessensoep heeft een zweetafdrijvende werking en wordt daarom zeer aanbevolen bij verkoudheid en griep.


Bron: Natürlich gesund mit Holunder, ISBN 3310004147
Vertaling: annabee © 050901



VLIERBESSENSOEP II

  • 500 gram vlierbessen
  • 2 liter water
  • geraspte schil van 1 citroen
  • 125 gram suiker en 25 gram suiker
  • 1/2 kg appels
  • 25 gram aardappelmeel
Was de vlierbessen en kook met de citroenschil in iets minder dan 2 liter water. Zeven als de bessen stukgekookt zijn.
Voeg 125 gram suiker toe en bind met het in koud water aangemaakte aardappelmeel.
Schil de appels, verwijder de klokhuizen en snijd in vieren. Kook in een heel klein beetje water met 25 gram suiker tot moes.
Roer deze moes door de vlierbessen.

Bron: Vlier in de fles, ISBN 9045004267
Het oorspronkelijke recept komt uit Recepten uit de Deense keuken van Bea Polak.



VLIERBESSENTAART

  • 5 koppen gewassen, geriste vlierbessen
  • 2 koppen gemalen amandelen
  • 3 opgehoopte eetlepels suiker
  • geraspte schil van 1/2 onbespoten citroen
  • kaneelpoeder
  • vanille-essence
  • een scheut rum of kirsch
  • 3 eiwitten
Voor de bodem:
  • 220 gram tarwebloem
  • 125 gram boter
  • 1 eetlepel zure rome room
  • 1 snufje zout
Van tarwebloem, zout en de koude boter een samenhangend deeg vormen, de zure room eraan toevoegen, goed doorkneden en het deeg een uur afgedekt in de koelkast leggen.
De oven voorverwarmen op 180-200 graden.
Het deeg uitrollen en er een ingevette springvorm mee bekleden.
De vlierbessen met suiker bestrooien en zonder water toe te voegen enkele minuten verhitten (wél roeren!).
Van het vuur af amandelen, kaneel, vanille, citroenrasp en rum toevoegen.
De eiwitten stijfslaan en het bessenmengsel er voorzichtig doorheen spatelen. Dit mengsel overdoen in de met deeg beklede springvorm.
De taart in plm. 40 minuten gaar bakken in de voorverwarmde oven.

Bron: www.naturheilkunde-online.de
Vertaling annabee © 050907



VLIERBESSENWIJN

  • 5 kg vlierbessen
  • 500 gram suiker
  • 500 gram honing
  • 10 gram grof zout
Pers het sap uit de bessen. Hierbij komt een roerzeef goed van pas. Gebruik de fijnste zeefschijf waar de kleine vlierpitjes niet doorheen kunnen. Desnoods nog een keer zeven.
Doe het sap in een pan of vat met de suiker, de honing en het zout. Alles heel goed roeren.
Laat een maand afgedekt staan en giet de wijn vervolgens over in flessen.

Bron: Vlier in de fles, ISBN 9045004267




HISTORISCHE EN OVERIGE RECEPTEN

conserf van vlierbessen | heksenpunch


CONSERF VAN VLIERBESSEN, hoe men die maaken zal

Neemt een mande met Vlier bessen, en wascht die eerst eens af in regenwater, en doet ze dan op een doorslag om te verzygen: Doet ze dan in een tobbetje, en breekt ze aan stukken, en wringt ze dan styf door een doek, gelyk men de Aalbessen gewoon is te doen, tot dat 'er al het sap uit is: Dan moet men het sap eerst wegen, hoe veel ponden men heeft, en in een Vis keetel zagjes en gestadig laaten kooken, en ondertusschen eens omroeren, en het wel vyf of zes uuren laaten kooken tot dat het sap dik word: Doet dan by ieder pond nat dat in de ketel is een half vierendeel witte poeijer suiker, en strooid 'er die al kokende onder, en laat die daar ten minste een half uur of langer in kooken, eer men het afneemt, en als het dik en styf is zo neemt het van 't vuur en doet het in potten, is zeer goed, en veel kragtiger dan de gemeenen Conserf, die maar met suiker word dik gemaakt.
Bron: Oud-Hollands kookboek - Annie van 't Veer - Het Spectrum, 1966
Oorspronkelijk uit: De volmaakte Hollandse keukenmeid - 18e eeuw

Opmerkingen Annabee:
- In dit recept wordt het sap in een doek uit de bessen geknepen en vervolgens ingekookt, 5 à 6 uren lang. Daarna komt de poedersuiker erbij, ongeveer 60 gram op ieder pond nat (gemeten vóór het inkoken!); de poedersuiker al roerend door de kokende massa mengen en dan nóg eens een half uur in laten koken.
- Gemaakt (2005) en niet voor herhaling vatbaar: van een enorme hoeveelheid vlierbessen blijft haast niets over. Het was echter leuk om eens te proberen.



GROOTTANTE HORTENSES HEKSENPUNCH

Het recept zit verweven in dit verhaal van Groottante Hortense.
De punch kan naar keuze met kant-en-klaar, ingevroren of vers sap bereid worden; de verhouding vlierbessensap:appelsap moet 1:1 zijn.



de vlier | receptencategorieën | home