Sedert groottante Hortense de naam van luitenant Von Duckbregen had genoemd, bleven wij bij elke gelegenheid maar doordrammen: 'Wat was er tussen jou en luitenant Von Duckbregen, tante?' 'Een onbeschofte vlerk, dat was hij', antwoordde zij, 'zoals alle officieren van de artillerie te voet. Zij lijden aan een minderwaardigheidscomplex.' Zij verstomde, maar wij bleven aandringen: 'Hoe zat dat nu met Von Duckbregen?' ''t Was een winterliefde', zei tante. 'Vertellen', riepen wij, 'vertellen!' Zij schudde haar hoofd: 'Gaan jullie eerst maar eens naar het reformhuis een fles vliersap en een fles appelsap halen!' Als een pijl uit een boog stoven wij weg. De twee flessen stonden op tafel. Groottante Hortenses handen begonnen ze liefkozend te strelen. In gepeins verzonken zei zij: 'Luitenant Von Duckbregen had een zwager die algemeen thesaurier in het aankoopmagazijn van het leger was. Oom Karl-Eugen zei tegen mij: "Lieve Hortense", zei hij, "ontferm je wat over die luitenant: er is een openbare aanbesteding uitgeschreven voor beddenlakens voor het Tweede en het Derde Legerkorps, enkelvoudig neteldoek, lakens en overtrekken. Denk aan de firma!"' Groottante Hortense had de twee flessen opengemaakt en zij goot het vliersap zonder aarzelen bij het appelsap. 'Nu was luitenant Von Duckbregen in de grond een lief baasje. Bovendien was ik voor de firma toch al tot alles bereid.' Spaarzaam voegde zij wat suiker bij het sap: 'Al te zoet mag het nooit worden', zei zij en ze voegde er een paar kruidnagels bij, een half stokje kaneel en een paar grof geplette witte peperkorreltjes. 'Dat moet nu even zachtjes staan koken', zei zij en vertelde verder. 'Na lang beraadslagen sprak ik met de luitenant af om te gaan schaatsen. De Losswitze was mooi glad dichtgevroren en op die plek waar de rivier aan de rand van het stadje breder wordt, vlak voordat zij in het meer van Losswitz uitmondt, op de plaats waar de bomen dicht bij de oever groeien en die knusse donkere holle treurwilgen staan, op die plek hadden wij afgesproken. Ik was het terrein 's morgens al gaan verkennen. Het ijs aan de rand was bros. Het begon in de lucht al wat te schemeren en luitenant Von Duckbregen - ik had niets anders verwacht - luitenant Von Duckbregen werd na een kort gesprekje en na een paar figuren, die wij eerst nog hand in hand en daarna arm in arm aflegden, nadat hij met een paar zwaaiende hefbewegingen geprobeerd had mij dicht tegen zich aan te trekken, kortom, luitenant Von Duckbregen werd handtastelijk. Nu, met gierend bochtenwerk kon ik hem naar de oever van de baai lokken. Onder mij hoorde ik het ijs al knerpen en kraken, maar het hield stand. Maar onder de luitenant, die mij wilde vastgrijpen, zakte het in. Ik trok Arnold von Duckbregen uit het water, maar niet voordat hij keurig kletsnat was. Hij was verstijfd van de kou en zoals alle militairen was hij heel kleinzerig en begon hij te jammeren dat hij zich de dood op de hals zou halen als hij zich niet ogenblikkelijk zou kunnen afdrogen en verwarmen. In ware doodsangst stormde hij naar de oever en dan het bos in. Ver voor mij uit liep hij naar een jachthutje. Hij wierp zich met zijn schouder tegen de deur en de deur vloog open. Binnen vonden wij een ijzeren kachel met voldoende brandhout. Ik vond een fles vliersap en een fles appelsap. Het was geen geheim dat de jachtopziener een zieke lever had. Maar toch vond ik nog wat anders ook.' Groottante verstomde en nam de pot met de punch van het vuur. 'Wat vond je dan, groottante Hortense?' riepen wij in koor. 'Wel', zei zij, 'specerijen: kruidnagels, een kaneelstokje en peper. En ik vond ...' Zonder de zin te beëindigen verliet groottante Hortense de keuken en kwam weer terug met in haar hand een fles waarvan de inhoud goudgeel oplichtte. Op het etiket stond een heks die op een bezem rond een aantal mooie, verleidelijk uitziende heksjes vloog. 'La Strega' stond er op het etiket. Groottante Hortense verklaarde: 'Later ben ik te weten gekomen dat dit een van de fijnste likeurtjes van het Apennijnse schiereiland is. In het Italiaans betekent la strega de heks.' Zij goot de helft van de goudgele inhoud van de fles in de punchkom en maakte deze nogmaals voorzichtig warm. 'Dit drankje blies weer leven in de luitenant, het maakte hem weer warm, heet en hitsit.' 'Jij zult er wel vandoor zijn gegaan en hem met zijn brutale hartstocht alleen hebben laten zitten', zeiden wij. Groottante Hortense schudde het hoofd: 'Ach', zuchtte zij, 'wat was ik toch een onervaren jong ding. Jaren later heb ik pas gelezen dat zelfs keizer Frederik II van de Hohenstaufers door deze likeur, waarin een mengeling van zeventig ingrediënten zit, werd verleid door Bianca Lancia uit Benevento. Dat mogen jullie gerust bij Dante eens gaan nalezen.' Wij dronken ingetogen deze wonderlijke punch en waren benieuwd naar de gevolgen ervan. Groottante Hortense zei: 'Natuurlijk werd die grote opdracht voor beddenlinnen uit neteldoek aan onze firma toegewezen.' HEKSENPUNCH * 1 fles vliersap * 1 fles appelsap * wat suiker * kruidnagels * 1/2 kaneelstokje * witte peperbolletjes * 1/2 fles La Strega (strega is het Italiaanse woord voor heks) Bron: Groottante Hortense - Bowls, Punch & Amourettes Van de achterflap: Groottante Hortense leefde tijdens haar jeugd in het kleine fabrieksstadje Losswitz. Zij was de dochter van een textielfabrikant in moeilijkheden. Na haar glorieperiode trekt de groottante in het huis van de auteur in waar zij twee kamers betrekt. Haar grootste plezier vindt zij in het maken van bowls en punch. Tijdens de bereiding daarvan laat ze haar herinneringen de vrije loop. Haar kennismaking met elk van deze dranken gaat gepaard met een amoureuze periode uit haar rijk gevulde leven. Een bont gezelschap aan kandidaten passeert de revue, samen met evenveel recepten en bereidingswijzen van bowls en punch. De rozenbowl, de kriekenbowl, de prinsesjesbowl, de Mexicaanse punch, de reanimatiepunch, de punch voor postbodes zijn maar enkele van de drankjes die de vastberaden Hortense - niemand zou het wagen haar naam niet op zijn Frans uit te spreken - met veel liefde en toewijding brouwt. Van Annabee: Ontzettend leuk boekje met humorvolle verhalen over het amoureuze leven van Hortense, die volledig wees was en opgroeide onder de voogdij van haar oom Karl-Eugen, die de op één na grootste spinnerij en weverij van Losswitz bezat. Er was ook nog een andere oom, oom Ferdinand, het zorgenkindje van de familie (gokken, drank). De verhalen spelen zich af in de tijd dat het Duitse Rijk nog een monarchie was en je mag aannemen dat Losswitz niet al te ver uit de buurt van Dresden en Leipzig ligt. De 'liefdes' van Hortense waren vooral gericht op het ver-/misleiden van rijke mannen, het familiebedrijf verkeerde voortdurend in zorgelijke financiële toestand en met haar scherpzinnigheid wist de jonge Hortense het dan weer voor een faillissement te behoeden of er zelf beter van te worden. Elk verhaal (= elke herinnering aan een liefde) is verbonden met een bowl of punch, waarvan ook het recept in het boekje staat. Ik heb Groottante Hortense voor een paar euro bij De Slegte gekocht (oktober 2003). Het is in het Nederlands uitgegeven in 1996, de oorspronkelijke Duitse uitgave is uit 1985 met als titel 'Grosstante Hortense. Bowlen, Punsche & Amouren'. Bijna alle verhalen zijn voorgelezen op de Duitse radio (SWF 3). ISBN 90-5312-066-1 auteur: Leonhard Reinirkens* paperback, 120 blz. * Tevens auteur van De culinaire avonturen van fra Bartolo