Et moet in de vierde of de vuufde klasse west hebben van de legere schoele, dat
de meester perbeerde mi'j de steden en dörpen en dörpies van Frieslaand,
Grunningen, Drenthe enzoveerder in et geheugen te prenten. Wat de goeie man
overigens niet lokt is, omdat mien geheugen krek een gattiespanne was: de grote
brokken bleven liggen, maar de kleinties vullen d'r deur.
We hadden van elke
perveensie zoe'n mooie, lange lieste, en 't was de bedoeling om die uut et
heufd te leren en dan ok nog te weten, welke stip op 'e kaorte as bi'j welke
naeme op et pepiertien paste. En of et now west is omdat oonze meester nog
nooit een gattiespanne zien hadde, of om wat aanders, dat weet ik niet, mar
hi'j stampte mar en hi'j stampte mar, en zoas dat bi'j zokke dingen gaot: hoe
langer aj' d'r in omme reuren, hoe meer as d'r deurhenne zakt. En doe ik in de
zesde zat - een jaor of wat laeter - doe wus ik d'r mar elven meer en dat weren
Liwwadden - Grunningen - Assen ... afijn perbeer et sels mar es! En wat zee
oonze (aandere) meester doe? "Jan jonge", zee hi'j, "ie bin al mooi op 'e goeie
weg. Ie kun et nog wel es veer brengen in de wereld. Want ie hebben now et
onderscheid al in de gaeten tussen groot en klein, tussen belangriek en
onbelangriek. Leer d'r veur Frieslaand now nog drie plakken bi'j: Harlingen,
Sneek en Noordwoolde en veur Grunningen Stadskenaol en veur Drenthe
Frederiksoord, en dan is et mi'j mooi genog." En doe gaf de meester mi'j een
ni'je atlas, waor wel duzend plakken aachterin stonnen, mooi op et alfebet of,
en aachter elk plak ston, op welke kaorte aj' et vienen konnen. En doe gong
mi'j een lochien op: et is veurnaemer om et alfebet op een prikkien te kennen,
as om een lange lieste mit plaknaemen uut et heufd te leren. Dat heldere
ogenblik pries ik tot vandaege-de-dag. As ik tillefeneren wil mit iene in
Gasselterni'jveensemond, dan dot et d'r ommes niet toe of ik wete waor et
leit, mar dan moet ik in de tillefoongids vlogge de G vienen kunnen, da's vul
veurnaemer.
Trouwens, ik hebbe van de weke toevallig nog een ni'je
schoelekaorte zien, mar d'r staot ok zowat niks meer op, heur! Neem now
Hooltwoolde. Docht ie, dat dat op een schoelekaorte ston? Niks heur! En toch is
et de muuite weerd om d'r es langes te fietsen. Mar doar bin ommes de
zak-atlassen veur uutvunnen? Et is best meugelik, daj' ok zoe'n ding in huus
hebben. Kiek d'r dan veur de aorigheid es even in, of d'r soms Oudehoutwoude
staot ... Ja, dat kan best heur. We bin mooi an et verhollaansen in de
Stellingwarven. De Klaeterlaene op 'e Hoeve is ok al Ratellaan wodden (da's now
trouwens weerommedri'jd). As et now nog Klaterlaan west hadde, dan haj' in
datzelde woordeboek keken, en dan haj' lezen kund, dat een klater een ratel of
rammelaar is, en dan ... Dan haj' dus lieke veer west, zegt d'r iene. Now, as
et een liepe Vader was, dan niet heur. Dan haj' nog wel even veerder keken. En
dan haj' staon zien: klater-abeel is witte popelier. En dan was him een lochien
opgaon: "Langs de dijk staan met z'n vieren Witte zilver-populieren."
Now biwwe zomar van Hooltwoolde naor De Hoeve gaon. Is dat zo toevallig? Welnee,
hielemaole niet. Op 'e brommer kuwwe Vinkega ok nog wel even mitpikken, of
Ooldetriene, of Ni'jhooltpae. Allemaole kleine plakkies, die niet op 'e ni'je
schoelekaorte staon. Die de kiender ok niet meer uut et heufd leren. Op 'e
zakatlas, ja, daor staon ze wel. Mar wie bruukt zoe'n ding? Alliend de
vekaansie-gangers, die de stille weggies zuken, of de uutzetters van een
oriënteringsrit. Zorgen die, dat de schoelebaanken bezet blieven? Netuurlijk
niet. Zorgen die, dat de winkelier een beheurlike omzet het? Alliend een pakkien
sigeretten en een stokkien sukelao ... En de meensken van et Ministerie
hebben alliend de dikke stippen leerd ... En et alfebet.
A'k Gasselterni'jveensemond veur de twintigste keer bellen mos, wodde ik misschien
toch nog wel ni'jsgierig waor et leit.
