Jaarwisseling


home
feestdagen | kerst 2002 | kerst 2003 | kerst 2004 | kerst-index
Nieuwjaarslied | nieuwjaarsrecepten | Driekoningen
verhalen rond de jaarwisseling





oliebollen - sneeuwballen - Berliner bollen - gemberbollen - appelbollen - appelbeignets - overige recepten


DE OLIEBOLLEN VAN WANNEE
- ouderwets en goed gevuld -

Bron: Eet op! - Johannes van Dam

Voor 40 stuks:
500 gram bloem, 1 theelepel zout, 30 gram verse gist, 4,5 dl lauwwarme melk (40 graden), 1 theelepel suiker, 1 ei, 40 gram rozijnen (gewassen), 40 gram krenten (gewassen), 25 gram sukadesnippers, 20 gram gember (in stukjes), 1 appel (in kleine stukjes), 25 gram gehakte noten, geraspte schil van 1 citroen, olie, poedersuiker

Zeef bloem en zout in een kom, los de gist op in een deel van de melk en roer de suiker erdoor. Laat de gistoplossing op een tamelijk warme plaats staan tot zich aan de oppervlakte belletjes hebben gevormd.
Maak een kuiltje in de bloem en doe de gistoplossing erin. Roer met een mixer voorzien van garden vanuit het midden tot een glad en klontervrij beslag ontstaat. Klop het ei en vervolgens de resterende melk erdoor. Voeg rozijnen, krenten, sukadesnippers, gember, appel, noten en citroenrasp toe. Laat het beslag afgedekt met een bord of vochtige theedoek op een tochtvrije, tamelijk warme plaats ongeveer 1 uur rijzen.

Verhit de olie tot 160 graden. Roer het oliebollenbeslag na het rijzen niet meer door.
Vorm met behulp van twee met olie ingevette eetlepels bollen van het beslag, laat deze voorzichtig in de olie glijden en bak ze in ongeveer 8 minuten gaar en goudbruin.
Laat de oliebollen op een stuk keukenpapier uitlekken.
Serveer de oliebollen warm of koud en bestrooi ze met poedersuiker.

Een paar aantekeningen:
1. De bollen worden met melk minder goed gaar en de melk doet ze sneller verbranden. Vervang de melk eventueel door lauwwarm water en gebruik alleen wat melk om de gist mee aan te maken.
2. De Belgische 'Wannée', Ons Kookboek, waarschuwt het beslag niet langer dan 15 minuten te laten rijzen: 'het rijst in de olie!'
3. Sommigen laten de olie 190 graden worden, anderen 180. 160 lijkt iets te koel.
4. De citroenrasp kan door sinaasappelsnippers vervangen worden.
5. Gebruik in plaats van lepels een ijsportioneerder; dat werkt veel makkelijker.
6. Draai de bollen in het vet regelmatig om, zodat ze rond en gelijkmatig van kleur worden.
7. Stapel de gebakken bollen niet op elkaar.
8. De oorspronkelijke editie van Wannée gebruikte nog geen noten of gember maar wel 2 eieren (facultatief) en 3 zure (!) appelen op slechts 400 gram bloem, en voegde ook wat citroensap toe. Dat zuur is een heel oude toevoeging die de bollen ten goede komt!




SNEEUWBALLEN
- oliebollen van soezendeeg -

Worden de afgekoelde sneeuwballen gevuld met stijfgeslagen room, dan kunnen krenten, rozijnen en sukade achterwege blijven. De room met suiker (en met vanillemerg of vanillesuiker) stijfkloppen.

Bron: Recepten Huishoudschool Laan van Meerdervoort, 's-Gravenhage

Voor 20 à 24 stuks:
3 dl water, 200 gram bloem of zelfrijzend bakmeel *, 75 gram boter, 5 à 6 eieren, 75 gram krenten, rozijnen en sukade, zout, frituurvet

poedersuiker
eventueel: slagroom (zie omschrijving)

* Het gebruik van zelfrijzend bakmeel in plaats van bloem, of het mengen van wat bakpoeder door de bloem (plm. 5 gram), bevordert de luchtigheid van het deeg.

Krenten en rozijnen afspoelen, goed laten uitlekken en droogdeppen.
Sukade in piepkleine stukjes snijden.

Het water met de boter en het zout aan de kook brengen, alle bloem tegelijk toevoegen en op het vuur flink roeren tot het deeg gelijkmatig en soepel is, loslaat van de pan en als een geheel samenhangt. Krenten, rozijnen en sukade erdoor mengen.
Van het vuur af één voor één de eieren toevoegen en telkens het deeg gelijkmatig roeren. Het deeg moet zo dik zijn, dat het nog juist als een bal van de lepel kan vallen.
Het frituurvet goed warm, doch niet dampend heet laten worden, het deeg in balletjes van gelijke grootte in het vet laten glijden en ze hierin laten rijzen en gaar en bruin bakken, plm. 8 minuten.
De bollen laten uitlekken, laten afkoelen en ze dik met poedersuiker bestrooien.




BERLINER BOLLEN
- oliebollen gevuld met jam of room -

Bron: Recepten Huishoudschool Laan van Meerdervoort, 's-Gravenhage

Voor 8 à 10 bollen:
200 gram bloem, 1/4 dl melk, 2 eieren, 15 gram gist, 50 gram boter, 30 gram basterdsuiker, 3 gram zout, frituurvet

Verder: jam of gele room (banketbakkersroom)
fijne suiker, kaneel

De gist met de lauwe melk aanmengen. Gesmolten boter, suiker, zout en eieren toevoegen en door elkaar roeren. Dit mengsel zo lang met de bloem kneden tot een soepel deeg verkregen is.
Het deeg laten rijzen (plm. 1 uur).

Het deeg uitrollen tot een dikke lap van 2 cm dikte en hieruit rondjes steken (met een uitsteekvorm of een glas). De randen iets vochtig maken en in de helft van de rondjes een kuiltje drukken. Hierin wat jam of gele room leggen. Ze bedekken met een tweede rondje en ze even aandrukken, wat gemakkelijk gaat met het uitsteekvormpje, waardoor ze meteen weer mooi rond worden.
Het deeg nog 1/4 uur op een met bloem bestoven bakplaat dichtgedekt laten rijzen en de bollen daarna in warm frituurvet verder laten uitrijzen en gaar en bruin bakken (plm. 8 minuten).
Een mengsel maken van fijne suiker en kaneel, en de bollen hierdoor rollen.

Het onderstaande staat ook nog aangegeven bij het recept, beide methoden lijken me niet handig:
- In plaats van het deeg uit te rollen tot 2 cm dikte, kan men het op een dikte van 4 cm houden. De uitgestoken rondjes na het uitrijzen bakken, doorsnijden en vullen.
- Men kan ook het deeg de vorm van een dikke worst geven en hiervan plakken snijden, waarvan er 1 van 4 cm dikte of 2 van 2 cm dikte voor een bol dienen. In het 1ste geval worden ze na het bakken gevuld, in het 2e geval ervoor.




GEMBERBOLLEN
- verrassende oliebollen -

250 gram bloem, mespunt zout, 20 gram verse gist, 2.1/2 dl lauwwarme melk (40 graden), 1 theelepel suiker, 1 ei, 8 bolletjes gember (ragfijn gehakt), 2 schijven ananas (goed uitgelekt, ragfijn gehakt), 1 theelepel rasp van sinaasappelschil, olie voor de frituur, poedersuiker

Zeef bloem en zout in een kom. Los de gist al roerende op in 1 dl melk en voeg dan de suiker eraan toe. Laat het mengsel staan tot er belletjes aan het oppervlak komen (ca. 10 minuten).
Maak een kuiltje in de bloem en schenk het gistmengsel erin. Roer met een mixer vanuit het midden alles goed door tot een stevig en klontvrij beslag is verkregen. Voeg tijdens het mixen het ei en de resterende melk beetje voor beetje toe. Voeg daarna gember, ananas en sinaasappelrasp toe. Laat het beslag in een kom die afgedekt is met een vochtig gemaakte doek op een tamelijk warme plek (in de huiskamer) ongeveer 1 uur rijzen.

Verhit de olie tot 160 graden. Er mag geen blauwe damp vanaf komen.
Bak bollen van het deeg, zoals bij oliebollen. Ze zijn in plm. 7 minuten goudbruin en gaar.
Laat ze even op een stuk keukenpapier uitlekken. Bestrooi ze met poedersuiker (door een zeefje) en dien ze bij voorkeur warm op. Koud smaken ze overigens ook prima.




GEHAKTBOLLEN

Bron: Pot voor alledag - ISBN 9025286933

Beslag voor oliebollen*: 600 gram bloem, 4 dl melk, 3 eieren, 30 gram verse gist of 10 gram droge/instant, 8 gram zout
Gehakt: 250 gram varkensgehakt, 250 gram rundergehakt (500 gram half-om-half dus), 1 ui, 25 gram boter, 1 ei, 3 beschuiten, peper, zout, foelie, kerrie, 1/2 liter bouillon

Meng het gehakt door elkaar en voeg er het ei en de fijngewreven beschuiten aan toe.
Snipper de ui goed fijn. Fruit de snippers in de boter en voeg ze vervolgens bij het gehakt. Breng het gehakt op smaak met gemalen peper, foelie, zout en een beetje kerriepoeder. Haal alles goed door elkaar.
Draai van het gehakt kleine balletjes ter grootte van een knikker en doe ze dan in de bouillon (of water met zout en soeparoma). Kook de balletjes gaar en laat ze in de bouillon afkoelen. Zorg ervoor dat ze niet steenkoud worden, omdat dan het beslag teveel zou afkoelen als de balletjes erdoor geroerd worden!

* In plaats van dit 'ouderwetse' beslag kun je natuurlijk ook een mix voor oliebollen gebruiken of het beslag dat je gewend bent te maken.

Schep de bloem in een kom en giet daar de helft van de lauwe melk bij. Roer alles glad tot een stevige pap en roer daarna de rest van de melk erdoor met de gist, die in de lauwe melk is opgelost. Tik de eieren in de kom en klop het beslag op met het zout.
Werk met een spatel de uitgelekte en niet te koude balletjes erdoor en zet de kom onder een natte doek 45 minuten op een warme plek.

Zet een pan met olie op het vuur of neem de frituurpan en breng die op een temperatuur van 180 à 200 graden. Steek twee lepels in de hete olie en schep met de ene het beslag op en laat dat met behulp van de andere lepel in de hete olie glijden.
Bak de ballen in ca. 4 à 5 minuten egaal bruin en laat ze daarna uitlekken op poreus papier.

Deze oliebollen kunnen zowel warm als koud worden opgediend; eventueel vlak voor het opdienen even in de hete oven opwarmen.




HAM-KAASBOLLEN à la Annabee

1 pak mix voor oliebollen (kijk op de verpakking of je eieren of andere ingrediënten moet toevoegen), plm. 150 gram ham (gesnipperd), plm. 150 gram oude kaas (in mini-blokjes of geraspt)

Het beslag bereiden volgens de aanwijzingen op de verpakking en de ham en kaas erdoorheen spatelen.
Bakken zoals je oliebollen bakt.

Tip 1:
Maak er mini-bolletjes van, die zijn zowel warm als koud heerlijk bij een glaasje van 't een of ander.
Tip 2:
De ham-kaasbollen lenen zich uitstekend voor variaties, zoals met verse kruiden, met spek in plaats van ham, met een lepeltje mosterd erdoor, enzovoort.




KAASSOESJES

Klik hier voor het recept.




APPELBOLLEN

Bron: Bak met plezier (Oetker), 1978

Voor 6 stuks:
150 gram bloem, 150 gram harde boter of margarine, zout, 3/4 dl koud water, 6 ronde aluminiumfolie bakjes, 6 zoetzure appels, 30 gram gewassen en gedroogde rozijnen, 3 eetlepels suiker, kaneel, kruidnagel, enkele druppels citroenaroma, losgeklopt ei

Zeef 125 gram bloem en doe deze samen met de boter en het zout in een kom. Maak met twee mesjes de harde boter fijn en roer het koude water met een mes door de bloem. Bestuif het aanrecht met wat bloem en leg hierop het nog wat onsamenhangende deeg. Rol het met de deegroller uit tot een lap van 1/2 cm dikte.
Zorg ervoor dat het deeg niet vastplakt en keer het steeds om. Vouw de buiteneinden naar binnen en sla het deeg nog eens dubbel. Rol het in de richting van de vouw uit. Vouw het op dezelfde wijze weer op. Herhaal dit 9 keer in totaal en zet het deeg steeds na 3 keer rollen en vouwen in de koelkast.
Was de appels, schil ze dun af en verwijder het klokhuis met een appelboor. Vermeng suiker, kaneel, rozijnen, kruidnagel en enkele druppels citroenaroma met elkaar.
Verwarm de oven voor op 220 graden en beboter de bakplaat.
Rol het deeg uit tot een rechthoekige lap en snijd deze in 6 vierkante lapjes. Leg op elk part een geschilde appel met de kant van het steeltje naar boven. Vul de uitsparing met het rozijnenmengsel en vouw het deeg om de appel. Plak de uiteinden met een beetje water vast. Keer de appels om op de ronde folie bakjes en bestrijk de bovenkant met losgeklopt ei.
Bak de appelbollen iets onder het midden in de voorverwarmde oven in plm. 25 minuten gaar.

Opmerkingen/tips:

Geen tijd/zin om deeg te maken en toch zelf appelbollen maken?
Gebruik dan diepvries bladerdeegplakjes en laat die ontdooien. Met de appels ga je net zo te werk als hierboven beschreven. Neem kleine appels, anders passen ze niet in de plakjes bladerdeeg; of rol de bladerdeegplakjes uit tot één grote plak, waar je vervolgens grote vierkanten uit snijdt.
Anders dan 'echte' appelbollen, maar wél lekker!

Met bladerdeeg kun je ook op een eenvoudige manier appelflappen maken: stukjes appel, kaneel, wat citroenaroma, eventueel suiker en rozijnen op ontdooide bladerdeegplakjes leggen, zo vouwen dat ze driehoekig van vorm worden, bovenop met losgeklopt ei bestrijken, wat suiker erover strooien en ze in 15-20 minuten gaar bakken.




APPELBEIGNETS

Bron: Bak met plezier (Oetker), 1978, met aanvullingen van Annabee

Voor 15 à 20 stuks:
4 grote zoetzure appels, sap van 2 sinaasappels, 100 gram bloem, 3 gram bakpoeder (= 1 volle theelepel), 1 eetlepel suiker, zout, 1.1/2 dl melk, 2 eetlepels sherry, olie om de beignets in te bakken

Schil de appels en verwijder het klokhuis met een appelboor. Snijd de appels daarna in schijven van ongeveer 1 cm dikte. Leg de schijven in een flinke schaal en giet er het sinaasappelsap over. Laat de appels zo een half uurtje op een koele plaats staan.
Maak intussen het beslag:
Zeef de bloem en doe dit samen met het bakpoeder, de suiker en het zout in een kom. Schenk nu beetje voor beetje de melk erbij en klop met de mixer een glad papje. Roer er tenslotte de sherry door.
Verhit de olie tot 180-190 graden.
Haal de appelschijven door het beslag en bak de beignets in 3 à 4 minuten rondom goudbruin, keer ze eventueel met een vork even om als de bovenkant bleek blijft.
Pas op met het bakken van beignets: het wil nogal eens spetteren!!!

Opmerkingen/tips:

- Het sinaasappelsap en/of de sherry kan gerust weggelaten worden.
- Bestrooi de appelbeignets met suiker en kaneel, in plaats van ze met sinaasappelsap te begieten.
- Ananasbeignets bak je op dezelfde manier als appelbeignets. Besprenkel ze echter niet met sinaasappelsap, maar bijvoorbeeld met kirsch of rum of nergens mee.
- Appelbeignets heetten vroeger bij ons thuis gewoon appelflappen en werden altijd gemaakt met suiker en kaneel. Die vind ik het lekkerst, van mij hoeven de extra toevoegingen of andere ingrediënten niet zo nodig, maar smaken verschillen.
- Appelflappen kun je ook maken van bladerdeeg, zie hier bij de opmerkingen onder appelbollen.




ALDJIERSMIEL
Oudejaarsgerecht

HITE WIGGE
Heetwegge (Oudejaarsgebak)

NIJJIERS- of KNYPKOEKJES
Nieuwjaarswafels of knijpertjes/knieperties

STAPHORSTER FLEEREN



klokgarnering voor salades





VERHALEN

Veul heil en zegen in et ni'je jaor
Ik bin een euliekoeke
De god van de armoe
Goede voornemens

---> kerstverhalen <---
---> verhalen-index www.annabee.net <---





GEZELLIGE JAARWISSELING
en
VOORSPOEDIG NIEUWJAAR!



Tips: Verhalenalmanak | oudennieuw.startpagina.nl