|
HALLOWEEN - SAMHAIN - |
Bron: onbekend (archief Annabee)
Halloween is een van de oudste feesten; het wordt al duizenden jaren gevierd. Het feest Halloween, zoals wij dat nu kennen is ontstaan uit meerdere feesten, gevierd door verschillende culturen.
Eeuwen geleden leefden de Kelten in Engeland en Noord-Frankrijk. Zij aanbaden de natuur in het algemeen en hadden vele goden, met als favoriet de zonnegod. Het was deze god die hun werk- en rusttijden regelde en zorgde voor een mooie natuur en een geslaagde oogst.
De Kelten vierden hun nieuwjaar, dat Samhain genoemd werd, op 1 november. Dit feest markeerde het einde van het seizoen van de zon en het begin van het donkere en koude seizoen. De Kelten geloofden dat gedurende de winter de zon gevangen gehouden werd door Samhain, de koning van de doden en tevens god van de kou. Op de avond voor hun nieuwe jaar, dus op 31 oktober, verzamelde Samhain de geesten van alle doden om de god van de zon gevangen te nemen. Deze geesten manifesteerden zich in de vorm van dieren. Om de geesten in verwarring te brengen en zo hun zonnegod te beschermen, verkleedden de Kelten zich in dierenhuiden en droegen ze dierenkoppen op hun hoofd. Dit feest is de eigenlijke oorsprong van Halloween.
In de eerste eeuw na Christus bezetten de Romeinen Engeland, een overheersing die enkele eeuwen zou duren. Zij introduceerden hun feest Pomona, genoemd naar hun godin van het fruit en de tuinen. Dit feest werd eveneens omstreeks 1 november gevierd en de rituelen ervan vermengden zich met die van de Kelten waardoor er een gezamenlijk herfstfeest ontstond. In deze tijd werd ook de pompoen geintroduceerd.
De volgende invloed kwam met de verspreiding van het christelijke geloof. In het jaar 835 riep de rooms-katholieke kerk 1 november uit tot een gedenkdag ter ere van alle heiligen, in Nederland Allerheiligen genaamd, in Engeland All Hallows of Hallowmas. Jaren later riep de kerk 2 november uit tot een gedenkdag ter ere van de overledenen. Deze dag werd Allerzielen genoemd en werd gevierd met vuurstapels en parades van mensen verkleed als heilige, engel of duivel.
Naarmate de tijd verstreek, vermengden de gebruiken van de verschillende feesten zich en op de avond voor Allerheiligen vieren nu steeds meer mensen dit feest. De avond die de Engelsen aanvankelijk All Hallow's Eve noemden, verbasterde tot Hallowe'en en tot slot tot Halloween.
Samhain (II)
Bron (tekst en afbeelding): www.kuleuven.be, waar nog veel meer interessante Halloween-informatie te vinden is!
De Kelten vierden op de vooravond van de winter op 31 oktober Samhain.Het was het afsluiten van het zonnehalfjaar en een voorbereiding op het winterhalfjaar. De duistere, koude en levensbedreigende wintermaanden kwamen er aan. Samhain was een vruchtbaarheidsfeest. De laatste vruchten werden van de velden gehaald, de laatste aren werden geoogst. En men voerde vruchtbaarheidsrituelen uit, zoals het verbranden en verstrooien van de laatste schoven graan om de nieuwe vruchtbaarheid te wekken.
Tegelijkertijd was het ook een slachtfeest. De kuddes werden uitgedund en alleen de sterkste dieren werden gespaard. Die moesten in de lente voor een vruchtbaar en gezond nageslacht zorgen. De rest van het vee werd geslacht. De maand november wordt ook vandaag nog soms bloedmaand genoemd.
Samhain was ook een nieuwjaarsfeest. Zoals in sommige culturen de nieuwe dag begint met het ondergaan van de zon, zo begint voor de Kelten het nieuwe jaar met het aanvangen van de winterperioden en niet met midwinter.
Samhain was ook een dodenvereringfeest. De Kelten geloofden dat op deze dag er een barst in de tijd ontstond en de spirituele wereld geopend werd. De zielen van de doden kregen toestemming in deze éne nacht om terug te komen op aarde.
Het begin van de winter met daarbij het vooruitzicht op bezoek van rondspokende geesten, riep de nodige angst op en wekte de behoefte aan een reeks beschermende maatregelen. Zo stookten de Kelten grote vuren op de heuveltoppen om de kwade geesten die aan het einde van de zomer terugkeerden, weg te jagen. Ze brachten allerlei offergaven om alle onvriendelijke goden gunstig te stemmen. Ook droegen de mensen in die tijd dierenhuiden en maskers om de kwade geesten te misleiden. Anderen daarentegen wilden op een vriendelijke manier de familiegeesten die op bezoek kwamen, verwelkomen en te zoet houden. Door het buiten zetten van bieten en ander veldgewas. Ook werden bijvoorbeeld lampen die uit suikerbieten gesneden waren rondom het huis opgesteld.
Tijdens Samhain werden alle vuren in de huizen gedoofd en werden door de druïden op de heuvels grote vuren aangestoken. Iedereen droeg het nieuwe vuur bijvoorbeeld in een uitgesneden biet weer naar het eigen huis.
Achtergronden van Halloween
Uit: Nederlandse jaarfeesten en hun liederen door de eeuwen heen
Noot Annabee: Er staan een paar storende fouten in het boek, die heb ik gecorrigeerd.
Naast het feest van Sint-Maarten vieren mensen in Nederland de laatste tijd steeds vaker Halloween. Dit feest wordt gevierd op 31 oktober en is ontstaan in Ierland en Engeland. De naam Halloween is afkomstig van All Hallow's eve(ning), de Engelse naam voor Allerheiligenavond. Ierse immigranten hebben het feest in de negentiende eeuw in Amerika geïntroduceerd. Van daaruit verspreidde het zich geleidelijk over West-Europa, waaronder Nederland. In Amerika is het een zeer populair feest. De kinderen lopen op deze avond als spoken verkleed rond en hebben uitgesneden pompoenen als lantaarns in de hand. Terwijl ze langs de huizen gaan om snoep op te halen, roepen ze: trick or treat* en ze proberen de mensen bang te maken. Volwassenen hielden het vroeger voornamelijk bij het vertellen van spookverhalen. Zowel in Amerika als West-Europa neemt sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw de populariteit ook bij volwassenen toe. Halloween is nu vooral een feest van grappen, traktaties en griezelige vermommingen.
Ook bij Halloween bestaan er verschillende theorieën over de achtergronden van dit feest (ter verduidelijking: zoals dat ook bij de viering van Sint-Maarten het geval is - A.) Volgens één daarvan zou de Katholieke Kerk dit feest van de oorspronkelijke dertiende mei naar het reeds bestaande heidense feest op de avond voor 1 november hebben verplaatst. Zo werd namelijk het Keltische nieuwjaar in de kerkelijke kalender opgenomen als de dag waarop niet alleen de zomer afliep, maar waarop ook de overledenen van het afgelopen jaar voor één avond herrezen en op aarde terugkeerden naar hun vroegere woonplaatsen om daar rond te dwalen. De maskers, de verkleedkleren, en de uitgeholde pompoenen met hun grijnzende gezicht moesten ervoor zorgen de doden op afstand te houden. Vandaar dat negentiende-eeuwse volkskundigen in dit feest de overblijfselen zagen van het Keltische nieuwjaarsfeest dat gewijd was aan de god Samhain, wiens naam volgens sommigen 'Heer van de doden' en volgens anderen 'Einde van de zomer' betekent.
Andere onderzoekers wijzen erop dat het sinds de negende eeuw een christelijke traditie is om op de avond van 31 oktober de viering van Allerheiligen (1 november) voor te bereiden. Allerheiligen is de dag waarop het leven en vooral de dood van alle heiligen wordt herdacht. Net als bij Allerzielen wordt dan stilgestaan bij thema's als sterfelijkheid, dood en laatste oordeel. De voorbereidingen voor beide feesten bestaan uit het bezoeken van kerkhoven en het branden van kaarsen.
* (Noot Annabee)
Trick or treat: Kinderen trekken verkleed door de straten en kloppen op de deuren om snoep en ander lekkers in te zamelen. Als ze geen traktatie krijgen (treat) halen ze een geintje uit (trick).
Trick or treat is vergelijkbaar met ons Sint-Maartenfeest, waarbij kinderen met lampions langs de deuren gaan, een liedje zingen en dan snoepgoed krijgen. Wie niet-thuis geeft kan rekenen op een liedje als Hier woont juffrouw Kikkerbil, die ons niks geven wil ... enz.
*
Tip:
Griezelrecepten
Insectenpudding, paardenpoep, kotsshake, soep met koeienogen en nog veel meer ...
*
Ben&Jerry's Halloween
*
Jack O'Lantern
Bron: Verhalenalmanak, een website waar verhalenliefhebbers hun hart kunnen ophalen!
Jack, een Ierse man, bracht zijn avonden graag door in zijn stamkroeg, waar hij het ene glaasje na het andere dronk, om de tijd te doden. Op zo'n avond ontmoette hij in een dronken roes de duivel, die maar één ding wou: bezit nemen van zijn ziel. Maar de listige Jack wist de duivel te overhalen om samen met hem nog één glas te drinken. Op het einde van de avond nam de duivel de gedaante aan van een muntstuk om zijn pils te betalen. Jack greep het muntstuk en sloot hem op in een buidel met een kruisvormig slot. Pas toen hij Jack had beloofd hem tien jaar met rust te laten, liet Jack hem weer vrij.
Tien jaar later botste Jack weer op de duivel op een verlaten landweg. Om tijd te winnen vroeg hij hem nog om één gunst: een appel uit de dichtstbijzijnde boom. Toen de duivel in de boom klom om een mooi exemplaar uit te zoeken, zag Jack zijn kans schoon om met zijn zakmes een kruis te kerven in de stam van de boom. De duivel zat klem in de kruin en Jack liet hem beloven dat hij hem nooit meer lastig zou vallen. Vanuit zijn benarde situatie kon de duivel niet anders dan hiermee akkoord gaan en hij sloeg jammerend op de vlucht.
Toen Jack stierf, werd hij weggejaagd uit het paradijs, omdat hij met de duivel had geheuld. In de hel wilden ze hem ook niet, omwille van de belofte van de duivel. Jack was verdoemd om eeuwig te dolen en smeekte de duivel om een gloeiend kooltje, waarmee hij zijn lange en donkere weg kon verlichten. Die kreeg hij gelukkig nog en hij stak het in een uitgeholde raap.
Sindsdien dwaalt 'Jack of the Lantern', later verbasterd tot 'Jack O'Lantern' door het duister, met zijn lantaarn in de hand.*
Hier staat duidelijk beschreven hoe je van een pompoen een Halloweenpompoen maakt.
En hier lees je hoe je een Sint-Maartenlantaarn maakt van een biet of knol.
*
